De Zweepslag

Zweepslag, wat is het ?
Andere benamingen: Tennis Leg, Calf strain, Calf pull, Coup de Fouet. De zweepslag dankt zijn naam de plotselinge pijnscheut, alsof een steen tegen de kuit wordt gegooid, die optreedt bij het ontstaan van de blessure. Vaak gezien tijdens tennis (Tennis Leg), hardlopen heuvelop en plotseling sterke afzet ( springen). Een kleine verrekking tot een totale scheur van de spier kan optreden meestal gelokaliseerd op de overgang van spier- naar peesweefsel van het caput mediale van de gastrocnemius (zie figuur).

Na het optreden is het meestal onmogelijk om door te sporten of om zelfs op het desbetreffende been te staan. Naast pijn en het functieverlies treedt er zwelling en een niet altijd zichtbare blauwe plek op. Soms wordt een blauwverkleuring van de huid zichtbaar op een andere plaats dan waar de zweepslag is ontstaan.

Classificatie
Spierblessures zijn meestal verrekkingen De meest voorkomende locatie is de spierpeesovergang. Spierbeschadigingen kunnen worden ingedeeld in drie gradaties, afhankelijk van de ernst:

• 1e graad: Een milde strain/ contusie: scheuring van een aantal spiervezels met geringe zwelling en ongemak en geen, of slechts minimaal, verlies van kracht en bewegingsbeperking.
• 2e graad: Een matige strain/contusie: grotere schade van de spier met een duidelijk krachtverlies.
• 3e graad: Ernstige strain/contusie: een scheur die zich uitstrekt over de hele dwarsdoorsnede van de spier, resulterend in een totaal verlies van spierfunctie

In de praktijk wordt de diagnose gebaseerd op een zorgvuldige anamnese en lichamelijk onderzoek. Als er twijfel is kan een MRl of echografie zinvol zijn. Vanwege de lagere kosten heeft het maken van een echo de voorkeur.De hypothese is dat de spier het meest kwetsbaar en blessuregevoelig is bij een snelle verandering van excentrisch naar concentrisch aanspannen.

Risicofactoren zijn:

• Onvoldoende bewegelijkheid in de knie, enkel en of voorvoet. Als gevolg van spierverkortingen maar mogelijk ook als gevolg van stijfheid van andere structuren.
• Algemeen verlaagde belastbaarheid door bijvoorbeeld oververmoeidheid, ziekte of een te hoog prestatie niveau.
• Dysbalans spierkracht van de benen.
• Onvoldoende warming-up
• Een eerdere blessure
• Onjuist schoeisel niet passend bij de activiteiten of ondergrond

Behandeling
Fase I (acuut)
In de eerste 48 uur treedt er altijd een ontsteking op. Deze ontsteking is voor het lichaam noodzakelijk om het wondgenezingsproces op gang te brengen. Om dit proces optimaal te laten verlopen worden de RICE principes toegepast:

• Rust. Relatieve rust. Vermindering van de belasting door een hakverhoging in de schoen
• IJs; koelen door middel van bijvoorbeeld een ijspakking (enkele keren per dag gedurende 10 - 15 minuten);
• Compressie. De compressie gaat de bloeding tegen en geeft verminderde trekbelasting op de spiervezels.
• Elevatie of hoog lggen van het been met de voet in een functionele uitgangshouding; dit is 90º t.o.v. het onderbeen, als de pijn dit toelaat en met een licht gebogen knie.

De Revalidatie

Fase 11 (subacuut): dag 3 tot > 3 weken Deze fase begint wanneer de ontstekingsreactie (zwelling, warmte, roodheid en pijn) afneemt.: - Regelmatige concentrische oefeningen startend zodra er een volledige pijnvrije bewegingsuitslag is
- Oeeningen met submaximale isometrische contractie in verschillende gewrichtshoeken.
- Andere activiteiten als fietsen op de fietsergometer of zwemmen de conditie te behouden.

Fase 111 (remodellering): 1-6 weken
Verlies van flexibiliteit van de kuitspier is waarschijnlijk het gevolg van pijn, ontsteking en de vorming van littekenweefsel. Om te voorkomen dat de kuitspier na de blessure minder flexibel worden, kan in de derde fase gestart worden met:
- Rekoefeningen van de kuitspier (korte en lange). Meerdere reksessies per dag met 4 rekkingen met lichte pijnvrije rek die langdurig wordt vastgehouden ( >30 sec.).
- Excentrische spierversterking. Concentrische oefeningen dienen te starten voor excentrische oefeningen, omdat excentrische oefeningen grotere krachten veroorzaken dan concentrische contracties

Fase IV (functioneel): 2 weken tot 6 maanden
Het doel in deze fase is om weer te gaan sporten zonder een recidief. Dit wordt bereikt door de kuitspierkracht en flexibiliteit te laten toenemen tot normale waarden voor de individuele sporter. Sporthervatting kan pas plaatsvinden na zo`n 6 weken. Er mag dan geen pijn bij het aanspannen van de spier en / of bij het rekken van de spier zijn. De spanning in de spier mag niet hoger zijn dan in de andere kuit en de bewegelijkheid van het aangedane been moet gelijk zijn aan die van het gezonde been.

Fase V (hervatting van wedstrijdsport): 3 weken tot 6 maanden
Om een recidiefblessure te voorkomen moeten rek- en spierversterkende oefeningen worden gehandhaafd.

Preventie.
De reeds eerder genoemde risicofactoren zijn aangrijpingspunten om een kuitspierblessurre te voorkomen. Het risico kan worden verminderd worden door te zorgen voor:

• Voldoende bewegelijkheid in de knie, enkel en of voorvoet met correct uitgevoerde rekoefeningen.
• Een goede warming-up vóór en een cooling-down van elk ca. 10-15 minuten. Besteed daarbij voldoende aandacht voor .
• Een rustige opbouw van de trainingen, zodat je lichaam rustig kan wennen aan de extra belasting.
• De juiste kleding passend bij de weersomstandigheden. Goed verwarmde spieren en pezen zijn beter bestand tegen rek- en trekkrachten dan koude spieren.
• Goed schoeisel met een goede schokdemping, zijwaartse stabiliteit, grip en een optimaal comfort.
• Goede spierkracht van de kuiten. Waak voor spiervermoeidheid, neem voldoende rust. Steppen, fietsen, en hardlopen zijn ideale oefeningen om de kuiten optimaal in conditie te houden.

Oefeningen

Oefenprogramma:zweepslag					Regio:enkel
Andere benamingen: Tennis Leg, Calf strain, Calf pull, Coup de Fouet. De zweepslag dankt zijn naam de plotselinge pijnscheut, alsof een steen tegen de kuit wordt gegooid, die optreedt bij het ontstaan van de blessure. Vaak gezien tijdens tennis (Tennis Leg), hardlopen heuvelop en plotseling sterke afzet ( springen). Een kleine verrekking tot een totale scheur van de spier kan optreden meestal gelokaliseerd op de overgang van spier- naar peesweefsel van het caput mediale van de gastrocnemius (zie figuur). Na het optreden is het meestal onmogelijk om door te sporten of om zelfs op het desbetreffende been te staan. Naast pijn en het functieverlies treedt er zwelling en een niet altijd zichtbare blauwe plek op. Soms wordt een blauwverkleuring van de huid zichtbaar op een andere plaats dan waar de zweepslag is ontstaan.
Sel.	Oefeningen:	Afbeelding	Sel.	Oefeningen:	Afbeelding
	Oefening: 2 Kenmerk: Enkelplantairflexie Lus de flexibele band om de oefenvoet heen. Duw de voet tegen de weerstand van de band van het lichaam af. Langzaam terug. De knie recht houden.			Oefening: 3 Kenmerk: Enkeldorsaalflexie Lus de flexibele band onder de voet van het andere been door om de "oefenvoet". Trek de oefenvoet richting het lichaam tegen de weerstand van de band en de druk van de andere voet van het lichaam af in. Langzaam terug. De knie recht houden
	Oefening: 4 Kenmerk: Enkelinversie Kruis het andere been over het "oefenbeen" Lus de flexible band onder de voet van het andere been door om de "oefenvoet". Draai de voet naar binnen tegen de weerstand van de band in. Hierbij niet de knie draaien. Langzaam terug			Oefening: 5 Kenmerk: Enkeleversie Lus de flexible band onder de voet van het andere been door om de "oefenvoet" Draai de voet naar buiten tegen de weerstand van de band in. Hierbij niet de knie draaien. Langzaam terug
	Oefening: 6 Kenmerk: kuit Kuit. Stand met de handen tegen de muur. Een been naar achteren plaatsen. De voorvoet op de grond zetten. Breng het lichaamsgewicht op het voorste been en duw de hak van het achterste been naar de gond. Voel de rek aan de achtezijde van het onderbeen.			Oefening: 7 Kenmerk: Rekoefening korte kuitspier Kniel met de rechterknie op de vloer. Laat de linker oksel op de linkerknie rusten. Druk de linkerknie daarna zover naar voren dat de hak net niet van de vloer loskomt (niet veren). Je voelt rek laag in de kuit.
	Oefening: 8 Kenmerk: Versterken van voetspieren Rol met de tenen van de geblesseerde voet een uitgevouwen handdoek op door grijpbewegingen te maken . 10-20 seconden pauze tussen de herhalingen Doe dit 20 keer.			Oefening: 9 Kenmerk: calfraise2 Op de tenen gaan staan. Daarna langzaam neerdalen uit de tenenstand. -op de vloer. -op een verhoging.
	Oefening: 10 Kenmerk: Op de tenen staan Oefenen van co?rdinatie en versterken van spieren rondom de enkel. Ga met beide voeten zo hoog mogelijk op de tenen staan en dan weer op de platte voet. Hoe sneller de beweging wordt uitgevoerd hoe moeilijker het is om de balans te bewaren. Deze oefening eerst uitvoeren met steun van de handen. Daarna met gespreide armen om de balans te bewaren. De oefening kan nog extra verzwaard worden door de ogen tijdens de uitvoering dicht te doen (pas op voor vallen!).			Oefening: 11 Kenmerk: Lopen op de hielen Ga rechtop staan; loop op de hielen; voorvoet en middenvoet mogen de grond niet raken; maak kleine pasjes. Variant: loop op de binnenkant van beide voeten; druk daarbij de grote teen goed in de grond.
	Oefening: 12 Kenmerk: Lopen op de tenen Versterken van kuitspieren. Ga rechtop staan; loop op de tenen; hiel en middenvoet mogen de grond niet raken; maak kleine pasjes.			Oefening: 13 Kenmerk: Excentrische training kuitspieren op 2 b Langzaam neerdalen uit tenenstand met 2 benen. met gebogen benen. met gestrekte benen
	Oefening: 14 Kenmerk: Excentrische training kuitspieren op 1 b Langzaam neerdalen uit tenenstand met 1 been. met gebogen been. met gestrekt been			Oefening: 15 Kenmerk: Joggen Op de plaats joggen gedurende 2 minuten
	Oefening: 16 Kenmerk: Springen Op de plaats springen van het ene been op het andere been. Langzaam steeds bredere sprongen maken t/m schaatssprongen. De sprongen kunnen ook op twee benen en in voor-achterwaardse richting worden gemaakt. Eindoefening kan zijn: Ga rechtop op het geblesseerde been staan. Zet af met dit been en spring recht omhoog. Land op het geblesseerde been en blijf gedurende 3 seconden in evenwicht op dit been staan.			Oefening: 17 Kenmerk: Plyo-Ankle Hop Opspringen door alleen de kuitspieren te gebruiken.
Bron:	Delgado GJ, Chung CB, et al., Tennis Leg: Clinical US Study of 141 Patients and Anatomic Investigation of Four Cadavers with MR Imaging and US. Radiology 2002; 224: 112-119 CONCLUSION: In patients with clinical findings of tennis leg who undergo US, abnormalities of the medial gastrocnemius muscle appear to be more common than those of the plantaris tendon. Kwak HS, Lee KB, Han YM, Ruptures of the medial head of the gastrocnemius ("tennis leg") Clinical outcome and compression effect. CONCLUSIONS: Early compressive treatment in patients with rupture of the medial head of the gastrocnemius decreases the hemorrhage amount and can be possible for early ambulation Millar AP, Strains of the posterior calf musculature ("tennis leg"), Am J Sports Med. 1979 May-Jun;7(3):172-4.				prod: M. de Kogel

Referentie
Delgado GJ, Chung CB, et al., Tennis Leg: Clinical US Study of 141 Patients and Anatomic Investigation of Four Cadavers with MR Imaging and US. Radiology 2002; 224: 112-119
CONCLUSION: In patients with clinical findings of tennis leg who undergo US, abnormalities of the medial gastrocnemius muscle appear to be more common than those of the plantaris tendon.
Kwak HS, Lee KB, Han YM, Ruptures of the medial head of the gastrocnemius ("tennis leg") Clinical outcome and compression effect.
CONCLUSIONS: Early compressive treatment in patients with rupture of the medial head of the gastrocnemius decreases the hemorrhage amount and can be possible for early ambulation
Millar AP, Strains of the posterior calf musculature ("tennis leg"), Am J Sports Med. 1979 May-Jun;7(3):172-4.