Het hardloopprogramma Start to Run lijkt een goede manier om de minder actieve Nederlander in beweging te krijgen. Deelnemers blijken na afloop van het programma meer te bewegen en ook op de lange termijn geeft 70% aan nog steeds hard te lopen. Tweemaal per jaar biedt de Atletiekunie op ruim 126 locaties het programma Start to Run aan. Het is gericht op beginnende hardlopers. Gedurende zes weken maken ze kennis met hardlopen. Ze lopen per week één keer onder begeleiding van een professionele coach en twee keer zelf als ‘huiswerk’. Ze krijgen informatie over goede schoenen en voeding en na zes weken wordt het programma afgesloten met een testloop van drie tot vijf kilometer. Het programma wordt uitgevoerd binnen het Nationaal Actieplan Sport en Bewegen, dat erop is gericht minder actieve Nederlanders meer te laten bewegen.

Fit
Hardlopen is een intensieve activiteit. De positieve effecten van het programma zijn vooral terug te zien in het aantal mensen dat de fitnorm haalt van drie keer per week twintig minuten intensief bewegen, zo blijkt uit onderzoek van het NIVEL (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg). Bovendien blijkt het programma geschikt om – vergeleken met de controlegroep – een relatief grote groep minder actieve mensen aan te trekken. NIVEL-onderzoeker Linda Ooms: “Hardlopen is een laagdrempelige sport, die veel mensen makkelijk kunnen beoefenen. Het kost weinig tijd en geld. Een programma als Start to Run geeft mensen net dat zetje in de rug om samen in een groep op een plezierige manier te beginnen met sporten en bewegen, en daar ook mee door te gaan.”

Vier keer per week een half uurtje lopen of fietsen is al voldoende om belangrijke gevaren van overgewicht bij jongeren weg te nemen. Ook al vallen ze niet af van de training, de kans op diabetes lijkt toch al aanzienlijk te verminderen. De relatief lichte trainingen zijn voor jongeren met overgewicht prima vol te houden. Dat blijkt uit onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Vijftien jongeren met overgewicht en veertien jongeren met normaal gewicht (allen tussen de 13 en 18 jaar) gingen twaalf weken lang vier keer per week een half uur fietsen en/of hardlopen. Ze hoefden hun eetpatroon niet te veranderen.
Met name de jongeren met overgewicht knapten op van de trainingen. Ze vielen niet af van de training. Maar de hoeveelheid vet in de lever en rond de darmen nam af, en ook de insulineresistentie verminderde. Ook bij de jongeren met een normaal gewicht nam de insulineresistentie af. Bij hen nam bovendien de spiermassa licht toe; de hoeveelheid vet in de lever en rond de darmen bleef gelijk. Conditietraining met een matige intensiteit blijkt voor jongeren met overgewicht dus al aanzienlijke gezondheidswinst op te leveren, en deze training is voor deze groep gemakkelijk vol te houden.
Toch waarschuwt het onderzoek voor overdreven optimisme. De insulineresistentie neemt bij jongeren met overgewicht weliswaar af, maar hun waarden blijven op dit punt slechter dan die van jongeren met normaal gewicht. Het is de vraag of alleen conditietraining voldoende zou zijn om de stofwisseling te normaliseren. Maar het is wel een eenvoudige methode om snel aanzienlijke gezondheidswinst te behalen.

De Nederlandse gezondheidszorg levert prima waar voor zijn geld. Iedere geïnvesteerde euro levert 1,30 euro aan baten op. Dat becijfert econoom Marc Pomp in het boek ’Een beter Nederland’, de eerste Nederlandse studie naar het economisch rendement van alle investeringen in de zorg, inmiddels ruim zestig miljard euro per jaar. „In Nederland wordt zorg vooral gezien als kostenpost. Maar zorg is vooral een succesverhaal”, zegt de onderzoeker, die zorg typeert als ’een kip met gouden eieren’ en de politiek waarschuwt voor een al te rigoureuze slachtpartij nu bezuinigingen door de financiële malaise onvermijdelijk zijn. Hij nuanceert in zijn studie verder de vrees van menig deskundige dat de zorg onbetaalbaar wordt – de kostenstijging is nu rond de vier procent per jaar. Andere noodzakelijke investeringen – onderwijs, infrastructuur, jeugdzorg – zouden hierdoor uiteindelijk onmogelijk worden, is hun angst. Maar zolang het nationale inkomen stijgt, waar economen wel vanuit gaan, hoeven die andere overheidsuitgaven in absolute zin niet te dalen, aldus Pomp. „Een kleiner aandeel van een groeiende koek kan nog steeds samengaan met een groot stuk koek.”

Mensen op dieet zullen niet veel gewicht verliezen door alleen minder te eten. Uit recent onderzoek blijkt dat de combinatie met extra lichaamsbeweging essentieel is. Dit zou komen door een natuurlijk compensatiemechanisme dat ervoor zorgt dat het lichaam minder beweegt door de vermindering in calorieën. De onderzoekers bestudeerden 18 vrouwelijke resusaapjes die over verschillende jaren vetrijke voeding kregen voorgeschoteld. Vervolgens werden ze op een vetarm dieet gezet met tot een derde minder calorieën. Gedurende een maand hielden de onderzoekers het gewicht en lichamelijke activiteit van de apen bij. Verrassend genoeg trad geen gewichtsverlies aan het einde van de maand op, maar waren de apen wel beduidend minder actief. Wanneer de apen nog minder calorieën opnamen, daalde hun lichamelijke activiteit nog meer.
Voeding was in het verleden niet altijd in grote hoeveelheden voorradig en het lichaam heeft blijkbaar een strategie ontwikkeld als antwoord hierop. Veel diëtisten raden hun patiënten aan hun calorieopname te beperken, maar nu blijkt dat dit alleen niet zal helpen. Het is belangrijk dat dit wordt gecombineerd met sport.

Eén op de zeven Europeanen (14 procent) doet nooit aan sport of een andere vorm van lichaamsbeweging en 20 procent maar zelden. Een meerderheid van 65 procent is minstens één keer per week fysiek actief, terwijl 40 procent regelmatig een of andere tak van georganiseerde sport bedrijft. Dat blijkt uit een onderzoek dat Europees Commissaris Androulla Vassiliou (Sport) en voorzitter Michel Platini van de Europese voetbalbond UEFA maandag hebben gepresenteerd.
Nederland doet het in het lijstje niet slecht. Na Denemarken (85 procent) telt het land de meeste mensen die minstens één keer per week aan lichaamsbeweging doen, namelijk 84 procent van de bevolking. Ook in Zweden bedraagt dat percentage 84 procent en in Slovenië 80 procent.
Slechts vijf procent van de Nederlanders zegt nooit aan lichaamsbeweging te doen. Nederland scoort daarmee een stuk beter dan Portugal en Italië, waar respectievelijk 36 en 33 procent zegt nooit te bewegen.

Een deel van de patiënten met de ziekte van Parkinson kan wel prima fietsen, terwijl ze grote problemen hebben met lopen. Het gaat om patiënten die tijdens het lopen onverwacht 'bevriezen' en kunnen vallen. Dat komt, omdat bij deze hersenziekte zenuwcellen langzaam afsterven.
Volgens neuroloog in opleiding Anke Snijders en neuroloog Bas Bloem kunnen de patiënten waarschijnlijk wel fietsen door de draaiende beweging van de pedalen. Het ritme helpt de persoon een trapbeweging te maken. Dat laten de onderzoekers van het UMC St Radboud in Nijmegen vrijdag zien op de online editie van The New England Journal of Medicine. Zij hebben op de website enkele filmpjes van een patiënt geplaatst.
Mensen met deze vorm van Parkinson kunnen dus bij wijze van therapie, om in conditie en in beweging te blijven, prima gebruik maken van de fiets, stellen de onderzoekers. Voor patiënten die (ook) balansproblemen hebben, is fietsen helaas geen optie. Wel kan een hometrainer hen eventueel uitkomst bieden.

Door twaalf weken lang een lichamelijk inspanningsprogramma te volgen, kunnen mensen met type 2 diabetes mellitus (niet-aangeboren suikerziekte) het aantal actieve mitochondriën (energiecentrales) in de spier normaliseren. Hierdoor verbetert ook de suikeropname in de spier en normaliseert de capaciteit waarmee de spier kan wisselen tussen suiker- en vetverbranding. Dat blijkt uit onderzoek door drs. Ruth Meex binnen de onderzoeksgroep van dr. Matthijs Hesselink, dr. Patrick Schrauwen en collega's van het Nutrition and Toxicology Research Institute Maastricht (NUTRIM) van de Universiteit Maastricht. Ze publiceren hierover in het maartnummer van het toonaangevende tijdschrift Diabetes.

Suiker als energiebron
Patiënten met diabetes type 2 kunnen minder goed wisselen tussen vet- en suikerverbranding na een maaltijd. Het gevolg daarvan is een stijgende bloedsuikerspiegel, die met medicijnen onder controle moet worden gehouden.Het trainingsprogramma blijkt er voor te zorgen dat het lichaam aangeboden suiker gaat gebruiken als energiebron. Daardoor normaliseert de capaciteit waarmee de spieren wisselen tussen vet- en suikerverbranding. Ook de lever en het vetweefsel gaan beter werken. Maar de patiënten vallen niet noemenswaardig af, zodat de gunstige invloed van beweging op diabetes type 2 tot nu toe onopgemerkt is gebleven, aldus de onderzoekers.

• mondhygiënist (10)
• diëtist (28)
• medisch technicus (30)
• medisch laborant (37)
• ergotherapeut (38)
• audioloog (43)
• logopedist (53)
• optometrist (59)
• fysiotherapeut (70);
• podotherapeut (85)